Menu

Stormjagen op Mars

30/07/2018 - Mars, MSL Curiosity, Orbiter, Rovers & Landers
Stormjagen op Mars

In juni is er op Mars een zandstorm ontstaan die ondertussen zowat de hele planeet bedekt. Voor de missie’s op Mars is dit een unieke kans om dit uitzonderlijke zeldzame fenomeen van dichtbij te bestuderen. Drie satellieten, MRO, Mars Odyssey en MAVEN, bestuderen de storm van bovenaf terwijl de Mars Rover Curiosity de storm vanop de planeet bestudeert.Wetenschappers gaan ervan uit de de storm enkele maanden kan duren en waarschijnlijk in september zal afnemen. Hier een overzicht welke satelliet wat doet, en wat we er van kunnen leren:

Mars Odyssey
Met de THEMIS instrument (Therminal Emission Imaging System) kan de Mars Odyssey opvolgen hoe de storm zich evolueert door de temperatuur van zowel het oppervlak als de atmosfeer van Mars te meten, alsook de hoeveelheid stof er zich in de atmosfeer bevind. Sinds het begin van de storm heeft het team achter Odyssey de frequentie van de observaties van Mars opgetrokken van één keer om de tien dagen naar twee keer per week. Het grote mysterie blijft hoe de storm zowat de hele planeet kan bedekken. Tijdens het stormseizoen op Mars zijn er veel kleinere en lokale stormen, maar het is zeer zeldzaam hoe een storm kan uitgroeien en zo de hele planeet bedekt.

Mars Reconnaissance Orbiter (MRO)
MRO maakt gebruik van twee instrumenten om te kijken hoe de storm de atmosfeer beïnvloed. Net zoals op Aarde kan de temperatuur de wind sterk beïnvloeden dat kan leiden tot de volledige circulatie van de atmosfeer. De zon warmt de stofdeeltjes in de atmosfeer op waardoor de temperatuur stijgt, waardoor de windrichting en windkracht sterk wordt beïnvloed. Wetenschappers van het MRO team willen voornamelijk weten waar in de storm de lucht stijgt en daalt en net zoals Mars Odyssey, hoe een storm de volledige planeet kan bedekken. Naast het bestuderen van de temperatuur maakt de MRO ook foto’s om zo de evolutie van de storm in kaart te brengen.

MAVEN
MAVEN zit al sinds zijn aankomst te wachten op een globale storm. MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile Evolution) houd zich vooral bezig met het bestuderen van het bovenste gedeelte van de atmosfeer, het deel waar het stof niet geraakt, zo’n 100 kilometer boven het oppervlak van de planeet. In het verleden zou Mars een rijkgevulde atmosfeer hebben gehad maar nu een zeer dunne atmosfeer heeft. Vermoedelijk zijn door sterke zonnewinden de atmosferische deeltjes losgeraakt in de ruimte ingevlogen, dit over een periode van een paar honderd miljoen jaren verspreid. MAVEN zal zich dan ook bezig houden met het bestuderen hoe de enorme windkrachten van de storm invloed heeft op het bovenste gedeelte van de atmosfeer. MAVEN maakt zo’n vijf orbits per dag rond de planeet.

Curiosity
De Marsrover MSL Curiosity heeft een unieke kijk op de storm: vanop de grond en er letterlijk in. Sinds de rover gebruik maakt van nucleaire energie heeft hij geen nood aan zonlicht en kan dus verder werken. De rover draait deze dagen dubbele shiften. Terwijl de rover met zijn nieuwe boortechniek aan bodemonderzoek doet, bestudeert hij met zijn andere instrumenten hoe de storm evolueert vanop de grond. Hij kijkt vooral hoe de temperatuur invloed heeft op de stofdeeltjes en met zijn REM-instrument houd hij de luchtdruk in het oog terwijl de de wind over het oppervlak waait. Ook bij het boren wordt de storm bestudeert: de losse deeltjes die vrijkomen bij het boren zijn ideaal om de windrichting te bestuderen en hoe deze veranderd.

Opportunity
Voor de 15-jaar oude Marsrover Opportunity is de storm slecht nieuws. De rover laadt zijn batterijen op met zonne-energie. Maar door de storm ziet de lucht pikzwart en kan er geen zonlicht door. De rover kan zijn batterijen dus niet opladen zolang de storm actief is. Opportunity zit momenteel in een soort van winterslaap om zijn instrumenten te beschermen tegen de storm. Door de storm is ook de temperatuur op de grond sterk gedaald, te laag voor de rover. Dit wil niet zeggen dat dit het einde is voor Opportunity. Hij heeft in het verleden al dergelijke storm overleefd. Wanneer de storm aan zijn einde is, zal de rover hoogstwaarschijnlijk bedekt zijn met een laag stof. Dat kan invloed hebben op de recovery van de rover terwijl deze aan het opladen is. De enige manier om het stof te verwijderen is dat een windvlaag alles wegblaast, maar het is niet noodzakelijk voor de recovery van de rover. Het duurt dan alleen wat langer. Sinds 18 juli 2018 heeft het team van Opportunity geen contact meer met de rover. Zij kunnen alleen maar wachten tot de storm voorbij is.