Menu

Exploratie van Mars

15/08/2018 - Exploratie, Flyby, Mars, Orbiter, Rovers & Landers, Ruimtevaart
Exploratie van Mars

Jaren 60
Begin jaren 60 is de mensheid begonnen met pogingen te ondernemen om een onbemande sonde voorbij de Maan te laten vliegen, namelijk naar de planeet Mars. Het was vooral een strijd tussen het voormalige USSR (Sovjet Space Program) en het Amerikaanse NASA. Beide maatschappijen hebben verschillende pogingen ondernomen maar het was NASA die er als eerste in slaagde met de sonde Mariner 4 in 1964 tot bij Mars te geraken. Mariner 4 voerde een Flyby uit van de planeet en maakte de eerste foto’s van de Rode Planeet. De USSR kon in de jaren 60 niet tot bij Mars geraken.

Jaren 70
In de jaren 70 was de USSR ervan overtuigd de Amerikanen te verslagen en als eerste een sonde in een baan rond Mars te laten vliegen. Hun eerste poging met de Kosmos 419 mislukte, net als NASA met hun Mariner 8. De USSR ging nog een stapje verder en lanceerde in 1971 de Mars 2 met een lander. De sonde geraakte in een baan rond de planeet maar de lander stortte neer op Mars. De USSR bleef proberen met hun Mars Program met ups en downs. De meest succesvolle missie voor de USSR was hun Mars 3. De orbiter geraakte probleemloos in een baan rond Mars en de lander deed succesvol een landing op de planeet. NASA deed ondertussen verder met hun Mariner Program en werkte ook aan de eerste Viking sondes. Mariner 9, de laatste in het Mariner Program geraakte in 1971 succesvol in een baan rond Mars. In 1975 lanceerde de NASA hun eerste Viking met lander. Zowel orbiter als lander bereikte succesvol hun doel, net zoals Viking 2.

Affiche ter ere van 40 jaar Viking 1 lander (2016)

Jaren 80
De tweede helft van de jaren 70 en de eerste helft van de jaren 80 waren vrij stil voor de ruimtevaart naar Mars. Pas in 1988 lanceerde de USSR twee nieuwe sondes, Phobos 1 en Phobos 2, naar Mars. Allebei met lander. Phobos 1 geraakte niet tot bij de planeet. Communicatie geraakte verloren tijdens de vlucht. Phobos 2 geraakte wel tot in een baan rond Mars. Maar van zodra de lander loskwam geraakte communicatie met zowel orbiter als lander verloren.

Jaren 90
Na de val van de Sovjet Union is het USSR hernoemd naar Roscomos (Roscomos State Corporation for Space Activities), oftewel de Russen. Zij hebben in de jaren 90 één poging ondernomen om Mars te bereiken. De lancering van de Mars 96 mislukte echter. Japan werd een nieuwe speler in de race naar Mars. Hun Nozomi sonde, gelanceerd in 1998, lanceerde succesvol maar is nooit in een baan rond Mars geraakt door verschillende complicaties. In 2003 verklaarde Japan de sonde als verloren. Het Amerikaanse NASA boekte zowel successen als tegenslagen in de jaren 90. Zij lanceerde in 1996 de Mars Global Surveyor die zowat 10 jaar heeft gewerkt. Nog een groot succes is hun rover Sojouner, een robot die over het oppervlakte kan rijden. Gepland was dat de missie zo’n zeven dagen zou duren, in werkelijkheid heeft de rover drie maanden gewerkt. Minder goed ging het met de Mars Polar Lander en de Mars Climate Orbiter. Door verkeerde berekeningen zijn zij te pletter gevlogen op Mars.

Jaren 2000
NASA deed het goed in de jaren 2000, alle zes sondes die de maatschappij heeft gelanceerd hebben hun doel succesvol bereikt en hun opdracht succesvol uitgevoerd. Sommige sondes, zoals Mars Odyssey en MRO zijn nog steeds actief. Paradepaardje van NASA zijn de MER Rovers Spirit en Opportunity. Spirit was zeven jaar actief op de planeet. Communicatieproblemen deed hem de das om. Zijn tweeling Opportunity is tot nu toe nog altijd actief, reeds 13 jaar lang. In 2003 deed de ESA (European Space Agency) ook een poging om Mars te bereiken. Dit deden ze met hun orbiter Mars Express samen met de lander Beagle 2. De orbiter bereikte succesvol de planeet en is nog steeds actief. De lander deed het iets minder goed; na landing op de planeet slaagde hij er niet in om zich te ontplooien. ESA verklaarde de lander in 2004 als verloren. In 2004 lanceerde de ESA de sonde Rosetta met als doel de komeet 67P. Om die komeet sneller te bereiken gebruikte de sonde de zwaartekracht van Mars en voerde hierbij succesvol een flyby uit om gegevens te verzamelen. Later in 2007 deed NASA hetzelfde met Dawn die onderweg is naar de planetoïde Vesta.

De rover Opportunity (NASA)

Jaren 2010
Rusland heeft nog een poging gedaan om een sonde naar Mars te sturen, helaas zonder succes. De sonde geraakte niet los van de zwaartekracht van onze planeet. Rusland heeft beslist de sonde terug te brengen naar Aarde door hem te laten neerstorten in de oceaan. Hetzelfde voor China, hun eerste poging mislukte. In tegenstelling tot India, zij hebben ook een poging ondernomen met hun Mars Orbiter met succes. De sonde, die gelanceerd is on 2013 draait nog steeds rond de planeet Mars. ESA heeft samengewerkt met Rusland en hebben in 2016 de ExoMars de ruimte ingestuurd. Samen met de orbiter reisde ook een lander mee. Die is echter neergestort op de planeet. De ExoMars Orbiter is nog actief. NASA heeft in 2011 zijn derde rover, Curiosity naar de planeet gestuurd. In 2012 landde Curiosity succesvol op de planeet en is na zes jaar nog steeds druk bezig met bodemonderzoek. Zijn primaire opdracht, het zoeken naar sporen van mogelijke aanwezigheid van de vereiste elementen voor microbieel leven werd in zijn eerste jaar op Mars met succes volbracht. Naast Curiosity heeft NASA ook MAVEN gelanceerd, een orbiter die het klimaat van de planeet zal onderzoeken. Hij is actief sinds 2013. In 2018 heeft NASA InSight gelanceerd, een lander die het binnenste van de planeet zal onderzoeken. InSight is nog onderweg naar Mars en zal eind 2018 op de planeet aankomen.

Toekomstige missie’s
Verschillende landen hebben in de toekomst nog missie’s gepland naar de planeet Mars. Met de mislukte landing van ExoMars lander in 2016 hebben ESA en Roscomos (Rusland) in 2020 een nieuwe poging gepland om te landen op de planeet. Zowel een lander als rover zullen naar Mars gestuurd worden. De lander zal klimaatonderzoek doen en tevens dienen als basisstation voor de ExoMars Rover, die op zijn beurt zal zoeken naar sporen van mogelijke aanwezigheid van oud en nieuw leven op de planeet. NASA heeft met zijn Mars 2020 de opvolger klaar voor Curiosity. De rover zal in 2020 gelanceerd worden en zal het onderzoek van Curiosity verder zetten. De opdracht van Mars 2020 is samengesteld op basis van de resultaten van zijn voorganger. India zal in 2021 zijn opvolger sturen van de Mars Orbiter Mission. De Mars Orbiter Mission 2 zal atmosferisch onderzoek doen. Dubai (Verenigde Emiratische Staten) zal in 2020 hun eerste sonde naar de planeet sturen. De Mars Hope, een orbiter, zal atmosferisch onderzoek verrichten.

Voorstelling van de sonde MAVEN bij Mars.

Voorstellen
Naast de geplande missie’s zijn er ook nog voorstellen. Deze zijn nog volop in onderzoek en moeten dus nog in productie gaan, als ze worden goedgekeurd.

NASA experimenteert met “springende” landers. Dit zijn landers maar kunnen enkele keren van locatie veranderen door te springen. Goedkoper dan een rover. Zo willen ze met hun Mars Geyser Hopper in de buurt van een geiser landen om daarna naar die geiser te springen. NASA wil ook een orbiter naar de planeet sturen om voornamelijk de manen Phobos en Deimos te bestuderen. Met de Icebreaker wil NASA een lander (gebaseerd op de 2008 Phoenix) naar een gebied met ijs sturen om daar aan astrobiologie te doen.

Finland wil ook naar Mars gaan en willen een “netwerk” opzetten door verschillende impact landers op de planeet te laten landen. Met het Mars MetNet programma willen ze dan klimaatonderzoek doen op verschillende locaties op de planeet.

Verschillende landen zijn bezig met het onderzoeken hoe grondstalen van een andere planeet terug naar Aarde te brengen. Japan wil met hun Martian Moon Exploration een lander op de maan Phobos zetten en vervolgens een grondstaal terug naar Aarde te sturen. ESA wil met hun Phootprint hetzelfde doen op één van de manen.

Met de Fobos-Grunt heeft Rusland in 2011 een poging gedaan om een lander naar de maan Phobos te sturen, maar die poging mislukte. Nu wel Rusland dezelfde missie overdoen. De Fobos-Grunt moet naar Phobos vliegen, landen en vervolgens een grondstaal terugsturen naar Aarde. Hetzelfde willen ze ook doen met hun Mars-Grunt: landen op Mars, grondstaal nemen en terugsturen naar Aarde.

Met de Mars Orbiter en Mars Lander wil Zuid Korea ook naar Mars vliegen. Mars Orbiter zal zich in een baan rond de planeet nestelen en dienst doen als communicatiebrug terwijl de Lander onderzoek doet op de oppervlakte van Mars.

SpaceX, een Amerikaanse privé bedrijf voor ruimtetransport onder leiding van Elon Musk, wil graag als eerste de mens naar Mars brengen. Hiervoor heeft het bedrijf twee missie’s gepland. Mars 2022 is een orbiter en moet voornamelijk de planeet Mars in kaart brengen. Dit voor verder onderzoek voor een geschikte landingsplaats. Een opmerkelijke missie is de Inspiration Mars Foundation waarmee SpaceX als eerste een bemande vlucht naar Mars willen sturen. Een bemand ruimtetuig zal rond de planeet vliegen zonder te landen en vervolgens terugkeren naar Aarde. Opmerkelijk is dat SpaceX beide missie’s zelf financiert.