Menu

Dawn

09/10/2018 - Dwergplaneet, Exploratie, Orbiter, Planetoïden, Ruimtevaart
Dawn

Die missie van Dawn is het observeren van de twee grootste planetoïden in de planetoïdengordel: Ceres en Vesta. Hiermee is Dawn de eerste sonde die een planetoïde-object zal bezoeken. Daarnaast is Dawn ook de eerste sonde die in een baan zal vliegen rond een planetoïde. Bij voorgaande missie’s (zoals Voyager) kon de sonde enkel langs het object vliegen en vervolgens snelle berekeningen maken.

Dawn is gelanceerd in september 2007. Zijn eerste doel is Vesta die hij in 2011 succesvol heeft bereikt. Dawn heeft gedurende twee jaar in een baan rond Vesta gevlogen. In september 2012 is de sonde opnieuw vertrokken richting Ceres. Daar kwam ze aan in december 2014. In maart 2015 heeft ze zich in een vaste baan rond Ceres genesteld. 

De lancering van Dawn liep niet zoals gepland. Standaard moest de lancering doorgaan in juni 2007. Door verschillende omstandigheden (zoals slecht weer, onverwachte defecten, …) werd de lancering alsmaar uitgesteld. Uiteindelijk werd Dawn op 27 september 2007 dan toch gelanceerd.

Officieel zou de missie negen jaar duren. NASA heeft echter beslist deze te verlengen tot de brandstof van Dawn op is. Tijdens die verlenging zal Dawn rond Ceres blijven draaien. Wanneer de brandstof op is (er wordt verwacht dat dit eind 2018 zal zijn), zal Dawn in een stabiele baan worden gebracht rond de planetoïde. Dit om te zorgen dat de sonde niet zou neerstorten en zo Ceres zou besmetten met aardmicroben. Volgens NASA zou de sonde makkelijk twintig jaar in die baan kunnen blijven zonder neer te storten.

NASA had verschillende voorstellen voor de verlenging van de missie. Zo werd een flyby van de asteroïde Pallas voorgesteld maar nooit in overweging genomen. Dit omwille van de hoge inclinatie van de baan van Pallas ten opzichte van Ceres. Dawn zou nooit in een stabiele baan rond Pallas geraken. Een ander voorstel was een flyby van de asteroïde 145 Adeona. Wetenschappers twijfelde echter of dat deze flyby zou opwegen tegen de opbrengsten van te blijven bij Ceres. Uiteindelijk werd het voorstel in 2016 afgekeurd. Uiteindelijk werd een verlenging van één jaar goedgekeurd als Dawn rond Ceres bleef vliegen. Uiteindelijk eindigde de verlenging in juni 2017. NASA besloot dan dat de missie opnieuw wordt verlengd tot de brandstof op is.

De beslissing om Dawn niet te laten neerstorten is er gekomen na de ontdekkingen dat Ceres geologisch actief is. Als Ceres net zo dood en inactief geweest als onze maan had dit allemaal niet nodig geweest. NASA zou al opdracht hebben gegeven aan wetenschappers om uit te zoeken hoe we opnieuw naar Ceres kunnen terugkeren.


Ontdekkingen over Vesta

Eerst en vooral heeft Dawn bevestigd dat de kern van Vesta bestaat uit een substantie van nikkel en ijzer, net als dat van Mercurius, Mars en onze Aarde. Daarnaast heeft Dawn ook naar de oppervlakte gezien, deze zou volledig bestaan uit basalt, een type van bevroren lava. Als Vesta echt zo heet is geweest zouden de zware elementen in de kern gesmolten zijn en gezonken zijn, een proces genaamd differentiatie, een belangrijke stap richting planeet. Het in kaart brengen van Vesta door de spectrometer van Dawn heeft een nog groter vermoeden bevestigd sinds 1970: Vesta is de bron van HED-meteorieten die zijn gevonden op Aarde en Mars. Wetenschappers denken dat de stukjes HED afkomstig zijn van een krater van een inslag op Vesta. Deze inslag zou bijna de dood van Vesta hebben betekend, zo bevestigd Dawn. De sonde heeft nog een tweede inslag-krater gevonden, even groot als de eerste en miljoenen jaar oud. Ook deze krater is een mogelijke bron van de HED meteorieten.

Ontdekkingen over Ceres
Dawn bevestigd dat Ceres over een oppervlakte beschikt die bezaaid is met kraters. Toch beschikt Ceres niet over grote kraters waar wetenschappers wel vanuit gingen aangezien Ceres geologisch actief is. Veel van de kraters hebben centrale putten, waarschijnlijk door cryovolkanische processen. In één van de kraters staat een centrale berg; Ahuna Mons. Deze berg lijkt een cryovulkaan te zijn die een paar miljoen jaar oud is. Dawn heeft verschillende heldere plekken gezien. De helderste plek bevind zich in een 80 kilometer lange krater. Op basis van foto’s gemaakt door Dawn bleek de plek te bestaan uit verschillende heldere objecten. Die objecten worden mogelijk gemaakt door een substantie aanwezig op het oppervlak, mogelijk ijs of zouten. De objecten reflecteren zonlicht. Over een andere heldere plek komt op regelmatige basis een waas te hangen, mogelijk een soort gassen die voortkomen uit sublimerend ijs. In maart 2016 vond Dawn definitief bewijs van de aanwezigheid van watermoleculen op het oppervlak van Ceres. Eind 2015 kwamen wetenschappers met het bewijs dat de heldere plekken mogelijk gerelateerd kunnen zijn aan een type zout, met name een vorm van pekel die magnesiumsulfaat-hexahydriet bevat. De plekken bleken ook geassocieerd te zijn met ammoniakrijke kleien.

Het einde van Dawn
Op 1 november 2018 heeft NASA bevestigd dat de missie van Dawn is afgelopen nadat de sonde twee keer de geplande communicatie met het Deep Space Network heeft gemist. De sonde zit, zoals verwacht, zonder brandstof waardoor ze niet meer in staat is haar antenne naar de Aarde te richten om contact te maken of haar zonnepanelen naar de zon te richten. De sonde zal gedurende 20 jaar in een vaste baan rond Ceres blijven en zal niet neerstorten. Wetenschappers willen het risico vermijden dat de sonde Ceres zou besmetten met aardse microbacteriën. Ceres is te interessant en een tweede missie naar de dwergplaneet is niet uitgesloten.