Menu

Toekomst van de Aarde

08/01/2019 - Aarde
Toekomst van de Aarde

De toekomst van onze planeet hangt af van verschillende factoren. Wat zeker is, is dat de Aarde niet eeuwig zal blijven bestaan. Op korte termijn zal voornamelijk de rol van de mens een impact hebben op milieu en klimaat. Op lange termijn zullen andere factoren van belang zijn, zoals astronomische factoren.

Einde van de mensheid
Het einde van de mensheid is niet hetzelfde als het einde van de aarde. Mogelijk zal de mensheid eerder uitsterven dan de aarde. Onze planeet kan prima verder leven zonder de mensheid. Als een komeet op de aarde neerstort, dan kan door de gevolgen van de inslag de mensheid uitsterven, maar de aarde kan nog verder. Het grote voorbeeld hiervan is de komeet die voor het einde van de dinosauriërs zorgde. Vanuit menselijk standpunt zijn er verschillende scenario’s die voor het einde van de mensheid kunnen zorgen. Ze zijn echter niet te voorspellen. Zo kan de mens zelf verantwoordelijk zijn voor de oorzaak, zoals een kernoorlog. Maar er kan ook invloed zijn van buitenaf, zoals een komeetinslag. Als de mensheid uitsterft voor het einde van de aarde, zullen de sporen van de mensheid lang zichtbaar blijven. Bouwwerken zoals hoge gebouwen en snelwegen zullen enkele millennia blijven bestaan voordat de natuur ze overneemt. Aanpassingen in het landschap zoals kanalen, …zullen zelfs nog langer zichtbaar blijven

Einde van de Aarde
Het einde van de aarde zal voornamelijk veroorzaakt worden door invloed van buitenaf. Een komeetinslag van ervoor zorgen dat de biosfeer van de aarde totaal veranderd, maar zorgt nog niet voor het einde van de aarde. De meest waarschijnlijke oorzaak is de hypothese van de evolutie van de zon. Meer info over deze hypothese kan je hier vinden.

Veranderingen door menselijke invloed
De mensheid speelt een belangrijke rol in de biosfeer. De mensheid is op korte tijd sterk geëvolueerd. Dat heeft invloed gehad op de aardse ecosystemen. Dit heeft geleid tot het uitsterven van verschillende diersoorten. Vooral sinds de jaren 1950 zijn veel diersoorten uitgestorven door menselijke handelingen. In 2007 werd een totaalverlies van 10% van alle soorten berekend. En nog eens 30% aan soorten die met uitsterven worden bedreigd als de oorzaak niet wordt aangepakt. 

Andere veranderingen die door de mens zijn veroorzaakt is klimaatverandering. Sinds de industriële revolutie in de hoeveelheid koolstofdioxide in de atmosfeer met 30% gestegen. De gevolgen van deze veranderingen in de atmosfeer kunnen op termijn leiden tot een grote afname van de biodiversiteit. Andere menselijke ingrepen in de natuurlijke toestand (zoals aanleggen van stuwmeren, indijken van laaggelegen gebieden, …) heeft dan weer invloed op de plaatselijke geologie en biotopen. Toch zijn deze ingrepen soms noodzakelijk, zonder deze ingrepen zou Nederland grotendeels een moerasdelta zijn).

De gevolgen van veranderingen door menselijke ingrepen kan leiden tot de zogenaamde “opwarming van de Aarde”, ook wel klimaatopwarming genoemd. Hieronder wordt de wereldtemperatuur sinds de 19de eeuw bijgehouden, dit is de gemiddelde temperatuur van de aardse atmosfeer op grondhoogte. Verandering van deze temperatuur heeft wereldwijde gevolgen.

Geologische veranderingen
Onze planeet heeft in het verleden al enkele ijstijden gekend. Hierbij wordt de noordelijke helft van de aarde grotendeels bedekt met ijs (denk aan de film The Day after Tomorrow). IJstijden ontstaan door veranderingen in de zeestromen en op continenten door platentektoniek. Volgens de Milankovic-theorie vinden ijstijden periodiek plaatst. Ze worden veroorzaakt door astronomische factoren en aardse factoren. Het gevolg hiervan is een toename van de excentriciteit van de omloopbaan van de aarde. Zo verandert de excentriciteit gemiddeld om de 100- tot 400.000 jaar. De aarde bevind zich nu in een interglaciale periode, een periode tussen twee ijstijden. Die periode zou naar verwachting over 25.000 jaar afgelopen zijn, maar de stijging van de temperatuur op aarde kan de komst van de volgende ijstijd vertragen met 50.000 jaar.

Ook de maan zal voor verandering zorgen op aarde. De getijden die door de maan worden veroorzaakt zorgt ervoor dat de rotatie van de aarde langzaam afneemt, met als gevolg een toename van een siderische dag (niet hetzelfde als een zonnedag) en een toename van de afstand tussen de aarde en de maan. Wrijvingen tussen de aardmantel en de kern, alsmede tussen de atmosfeer en het aardoppervlak beïnvloeden ook de rotatie. Deze verschijnselen zullen in de komende 250 miljoen jaar zorgen voor een toename van een siderische dag met anderhalf uur. De ashelling van de aarde zal ook met een halve graad toenemen. De maan zal naar verwachting die toename stabiliseren waardoor drastische klimaatveranderingen uitblijven. Maar omdat de maan steeds verder van de aarde komt te staan zal die stabiliserende factor steeds kleiner worden. Over 1,5 tot 4,5 miljard jaar kan de ashelling met 90 graden veranderd zijn, met klimaatsveranderingen tot gevolg die kunnen leiden tot verlies van alle leven op aarde.

De Popocatépetl in Mexico, gewekt door een recente aardbeving.

Geodynamische veranderingen
De aarde is constant in beweging, dat is te merken aan aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, … Platentektoniek en de gevolgen ervan zullen ook in de toekomst blijven plaatsvinden. Hierdoor zal het aardoppervlak blijven veranderen. Op korte termijn (binnen de 1000 jaar) kan dit leiden tot enkele kleine veranderingen. Zo wordt verwacht dat de vulkaan Vesuvius in die 1000 jaar tot 40 keer kan uitbarsten, langs de bekende San Andreasbreuklijn in het westen van de Verenigde Staten tot 7 aardbevingen zullen plaatsvinden met een kracht van 8 op de schaal van Richter en dat de Hudsonbaai in Canada tot 100 meter minder diep zal worden. 

Platentektoniek heeft ook op lange termijn gevolgen. Continentale drift is daar de grootste van. Er bestaan verschillende voorspellingen van maar het is vrij zeker dat er een nieuw supercontinent zal ontstaan. Hiervan zijn twee scenario’s: 


Het gevolg van beide scenario’s en het ontstaan van een nieuw supercontinent zal leiden tot een verlies van 27% aan oceaanmassa. Ook zal de formatie een invloed hebben op het klimaat en het milieu. De bergen die tijdens de botsingen ontstaan zullen leiden tot opwarming van het aardoppervlak, waarna de planeet een periode van opwarming kent (net zoals in het Krijt). Aangenomen wordt dat die periode zal leiden tot een massa-extinctie. Het gevormde supercontinent zal uiteindelijk opnieuw splitsen.

Een andere geodynamische verandering is dat de buitenkern van de planeet langzaam zal afkoelen en stollen. Hierdoor zal de binnenkern groeien en zo de buitenkern zal opslokken. Het resultaat hiervan is een solide massa van ijzer en andere zware elementen die de platentektoniek zal stoppen en het aardmagnetisch veld zal doen afnemen tot verdwijnen. Dan spreken we over een periode van 3 tot 4 miljard jaar.