Menu

Dit was de ruimtevaart in 2018

10/01/2019 - Dwergplaneet, Exoplaneet, Exploratie, Interstellair, Mars, Planetoïden, Ruimtevaart

In 2018 zagen we ruimtemissie’s beginnen maar ook eindigen. Ook een ruimtesonde dat is gelanceerd in de jaren 1970 maakte een belangrijke gebeurtenis in 2018.

Het einde van Kepler
Negen jaar lang ging de ruimtetelescoop Kepler voor ons op zoek naar planeten buiten ons zonnestelsel. Maar na negen jaar zit zijn einde erop nadat hij zonder brandstof kwam te zitten. NASA bevestigde het einde van Kepler op 15 november 2018. Kepler heeft ons laten zien dat er naast ons zonnestelsel nog andere planeten zijn die, net als onze planeet, rond een moederster draaien. In 2008, één jaar voor de lancering van Kepler, werden er 340 exoplaneten bevestigd aan de hand van het Extrasolar Planets Encyclopedie. Kepler heeft een bijdrage gedaan van zo’n 2328 bevestigde exoplaneten en nog eens 2425 kandidaat-planeten die wachten op erkenning. Kepler werd gelanceerd in maart 2009. Het eerste deel van de missie liep zoals gepland. Maar in 2013 dreigde er een einde te komen nadat een tweede reactiewiel het liet afweten. Dit wiel is nodig om de telescoop nauwkeurig op één doel te richten. Zo richt Kepler zich op één ster gedurende een bepaalde tijd om na te gaan of er rond die ster al dan niet een planeet draait. Mits enkele wijzigen kon Kepler in 2014 alsnog aan een tweede missie beginnen.

Schilderij van Kepler en zijn ontdekte planeten.
Foto door NASA Goddard Space Flight Center.


Lancering van TESS
Nog voor het einde van Kepler werd zijn opvolger reeds gelanceerd. In april 2018 werd TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) gelanceerd om het werk van Kepler verder te zetten. In juli 2018 begon TESS aan haar wetenschappelijk werk en in september 2018 heeft ze haar eerste twee kandidaat-planeten gevonden. In het eerste deel van haar missie zal TESS voornamelijk de hele ruimte observeren, gefocust op de 200.000 helderste sterren. Wetenschappers verwachten zo’n 10.000 nieuwe kandidaat-planeten te vinden.

Impressie van TESS bij de Aarde. Foto door NASA Goddard Space Flight Center.


Lancering en landing van InSight
In 2018 werd ook een nieuwe lander op de Rode planeet gezet. Gelanceerd in mei 2018, NASA’s InSight landde met succes in november 2018 op de planeet Mars. De lancering ging gepaard met twee kleine Cubesats. Dit zijn twee kleine satellieten die zijn meegereisd met als doel de landing van InSight zo dicht mogelijk te volgen. Dankzij deze Cubesats wist men na acht minuten dat de landing van InSight geslaagd was, via de (verouderde) satellieten zoals MRO kon dit meer dan een uur duren. InSight is uniek, de lander zal voornamelijk het interieur van de planeet observeren door middel van seismologie. InSight zal Mars observeren op dezelfde manier als we de Aarde van binnen observeren, door het meten van bevingen. Die missie van InSight zal twee jaar duren.

Mars InSight. Foto door NASA.


Harde tijden voor Marsrover Opportunity
Sinds 10 juni 2018 hebben we niets meer gehoord van de langstlevende Marsrover Opportunity. Een krachtige globale stofstorm op Mars heeft de rover geforceerd om in slaapmodus te gaan. Voor twee maanden lang werd het zonlicht geblokkeerd waardoor Opportunity niet in staat was om de batterijen op te laden. Pas in september was de hemel op Mars opgeklaard en kon het zonlicht terug tot bij de rover geraken. Echter werd de rover niet meer wakker. Mogelijk zijn de zonnepanelen bedekt met een dikke laag stof. NASA hanteert de “luistermethode” om naar signalen van de rover te zoeken. NASA blijft nog tot eind januari 2019 luisteren naar de rover. Opportunity landde samen met zijn tweelingbroer Spirit in 2004 op Martiaanse bodem. Beide rovers hadden een verwachte levensduur van 90 dagen. Spirit hield het zeven jaar uit op Mars, terwijl Opportunity aan zijn 15de jaar begon wanneer de storm toesloeg. Dat maakt van Opportunity de langstlevende Marsrover. In zijn tijd op Mars heeft Opportunity zo’n 42,65 kilometer gereden.

Landschap van Mars door Opportunity (juni 2017)


Aankomst bij asteroïden
Mars was niet de enige die nieuwe bezoekers mocht ontvangen. In 2018 werden er twee asteroïden bezocht. NASA’s OSIRIS-REx, gelanceerd in september 2016, kwam in december 2018 aan bij de asteroïde Bennu. De Japanse sonde Hayabusa2, gelanceerd in december 2014, kwam in oktober 2018 aan bij de asteroïde Ryugu. Het observeren van asteroïden en planetoïden helpt wetenschappers om de geschiedenis van het heelal beter te begrijpen. OSIRIS-REx zal Bennu observeren, al in de twee week werd door de sonde bevestigd dat er sporen aanwezig zijn van gehydrateerde mineralen dat wijst op de mogelijke aanwezigheid van water. OSIRIS-REx heeft ook de opdracht gekregen om stalen van de asteroïde mee naar de Aarde terug te nemen. Ook Japan heeft een sonde naar een asteroïde gestuurd. De Hayabusa2 heeft in september 2018 twee kleine springende robotten op de asteroïde Ryugu gezet, alsook een lander. In 2019 zal de orbiter Hayabusa2 zelf afdalen naar de oppervlakte van Ryugu om stalen te nemen en terug te keren naar de Aarde.

Oppervlakte van Ryugu. Foto door JAXA.

Voyager 2 gaat interstellair
In november heeft de sonde Voyager 2, net als zijn broer Voyager 1, ons zonnestelsel verlaten en is de interstellaire ruimte binnengevlogen. Voyager 2, gelanceerd in 1977 heeft tijdens zijn reis alle vier de gasplaneten bezocht en heeft 16 nieuwe manen van andere planeten ontdekt. In tegenstelling tot Voyager 1, die reeds in 2012 ons zonnestelsel heeft verlaten, is Voyager 2 in bezit van instrumenten die de deeltjes van de interstellaire ruimte kunnen observeren terwijl deze tegen de sonde vliegen. Dit betekent dat Voyager 2 niet alleen nieuwe gegevens zal verzamelen, maar ook een nieuwe type van gegevens. De missie van de 42-jarige sonde is dus nog niet ten einde.

Locatie’s van de Voyager sondes. Beide sondes zitten nu buiten de heliosfeer.
Foto door NASA/JPL

Wetenschappelijk werk op Mars
Met zes orbiters, één werkende Rover en een lander is er in 2018 ook heel wat wetenschappelijk werk verricht en wetenschappelijke ontdekkingen gedaan op Mars. Hieronder enkele hoogtepunten:



De ruimte verkennen
Ook buiten ons zonnestelsel werden enkele ontdekkingen gedaan. Hieronder enkele hoogtepunten: