Menu

Exoplaneten

07/03/2019 - Exoplaneet
Exoplaneten

Dikwijls wordt er gesproken over exoplaneten. De ruimtesonde Kepler is de bekendste exoplanetenjager. Maar wat zijn exoplaneten juist?

Rond onze zon draaien naast planeten ook heel wat andere hemelobjecten. Sommige planeten zijn groot, andere dan weer klein. Maar ons zonnestelsel is niet het enige met planeten, rond andere sterren draaien ook planeten. De planeten die Kepler voor ons in kaart heeft gebracht worden exoplaneten genoemd: gekende planeten buiten ons zonnestelsel.

Onze Melkweg bestaat niet alleen uit sterren maar ook uit miljarden planeten. Buiten de Melkweg liggen nog veel meer planeten. Exoplaneten zijn planeten waarvan we kunnen zeggen dat ze bestaan. Ze zijn ontdekt door indirecte waarnemingen. Tot 1 oktober 2018 zijn er 3851 exoplaneten bekend, verspreid over 2871 planetenstelsels. Ongeveer een vijfde van die stelsels heeft meerdere exoplaneten rond hun ster draaien.

Exoplaneten zijn moeilijk waar te nemen, in tegenstelling tot sterren zenden planeten geen licht uit. Exoplaneten worden dan ook nooit fysiek waargenomen, maar toch weten we dat ze er zijn. Er zijn enkele technieken waarmee zo’n planeet kan worden opgespoord. De bekendste techniek is gravitationele microlensing. Hierbij wordt een ster als lens gebruikt om een planeet rond die ster op te sporen. Andere technieken zijn radiële snelheid en transitiefotometrie.

Een Exoplaneet kan nagenoeg onmogelijk waargenomen worden met een telescoop. Het licht van de moederster is te helder. Bij een directe waarneming wordt er gebruik gemaakt van de hoeveelheid warmte die de planeet uitzend. Het gaat dan vaak om planeten die op een grote afstand van hun moederster staan.

De waargenomen exoplaneten verschillen sterk van elkaar. Zo zijn er aardse planeten (zoals onze planeet), maar ook gasreuzen, ijsreuzen en steenplaneten. Een planeet zoals de Aarde is nog niet gevonden. Toch werd er in het nabijgelegen sterrenstelsel Proxima Centauri een kleine planeet ontdekt die beschikt over alle elementen die nodig zijn om leefbaar te zijn. De reisduur naar die planeet duur met een onbemande sonde zo’n 100 jaar. Als je de reis wilt maken met een shuttle zoals die van Apollo, zou dat zo’n 110.000 jaar duren.

De ruimtesonde Kepler is de bekendste planeetjager. Hij heeft bijna tien jaar lang voor ons naar planeten buiten ons zonnestelsel gezocht. Door een tekort aan brandstof werd de missie van Kepler in oktober 2018 beëindigd. Ondertussen is de opvolger van Kepler, TESS al druk bezig met het zoeken naar exoplaneten. TESS werkt op dezelfde basis als Kepler.