Menu

Onze planeet is ooit getroffen door een zware zonnestorm

12/03/2019 - Aarde, Zon
Onze planeet is ooit getroffen door een zware zonnestorm

Aan de hand van stalen uit het ijs van de noord- en zuidpool hebben wetenschappers ontdekt dat onze planeet in oude tijden geraakt is door een gigantische zonnestorm, eentje die 10 keer sterker is dan een zonnestorm in deze tijd.

Deze ontdekking suggereert dat dergelijke explosie regelmatig terugkeert in de geschiedenis van de Aarde. Indien het nu zou plaatsvinden zou dat grote schade aanrichten, gezien hoe afhankelijk de Aarde is geworden van elektriciteit. De zon kan de Aarde bombarderen met explosies van zeer energetische deeltjes die bekent staan als “zonne-protonen”. Deze protonenstormen kunnen mensen en elektronica op land, lucht en in de ruimte in gevaar brengen.

Wanneer een protonenstorm de magnetosfeer van de Aarde raakt, de schil van elektrisch geladen deeltjes, worden de protonen gevangen door het magnetisch veld van de Aarde. Hierdoor kunnen dan verstoringen ontstaan in de magnetosfeer, ook wel aardmagnetische storm genoemd. Deze stormen kunnen verwoesting veroorzaken op de elektriciteitsnetten over de hele planeet. Een voorbeeld: in 1989 verduisterde een zonnestorm de hele Canadese provincie Quebec in enkele seconden, hebben schade toegebracht aan transformatoren in New Jersey en zorgde bijna voor een complete shutdown van Amerikaanse stroomnetten.

Wetenschappers hebben protonenstormen al lange tijd bestudeerd. Toch is het nog niet duidelijk hoe vaak extreme uitbarstingen van de zon plaatsvinden of hoe krachtig ze kunnen worden. Tegenwoordig hebben we veel infrastructuur die ernstig kan beschadigd worden. We reizen in de lucht en de ruimte waardoor we meer zijn blootgesteld aan hoogenergetische straling. In 1859 vond ook een zonne-uitbarsting plaats die misschien 10 keer krachtiger was dan de Blackout van 1989. De wereld is sindsdien sterk afhankelijk geworden van elektriciteit. Als een aardmagnetische storm nu zou toeslaan kan dat zorgen voor een stroomuitval van weken, maanden of zelfs jaren.

Wetenschappers hebben radioactieve atomen gevonden diep in het ijs van Groenland die suggereren dat er een enorme protonenstorm heeft ingeslagen op Aarde in ongeveer 660 voor Christus. Eerder onderzoek wees uit dat extreme protonenstormen radioactieve atomen in de atmosfeer kunnen genereren. Bewijs hiervan kan teruggevonden worden in boomringen en ijskernen. Zo kunnen wetenschappers oude zonneactiviteit onderzoeken. Aan de hand van deze bevindingen hebben wetenschappers drie grote protonenstormen kunnen vaststellen: eentje in 660 voor Christus, een tweede in 774-775 na Christus en een derde in 993-994 na Christus. Die laatste was de kleinsten van de drie.

Er is echter meer onderzoek nodig om na te gaan hoeveel schade dergelijke uitbarstingen kunnen toebrengen. Toch is duidelijk dat deze gebeurtenissen een terugkerend kenmerk zijn van de zon. We hebben in de afgelopen 3000 jaar drie grote gebeurtenissen gehad. Er zijn er misschien nog meer die nog niet ontdekt zijn.