Menu

Voor het eerst een zwart gat op foto vastgelegd

11/04/2019 - Zwarte gaten
Voor het eerst een zwart gat op foto vastgelegd

Wetenschappers zijn er voor het eerst in geslaagd een foto te maken van een zwart gat. Dit hebben ze op 10 april 2019 wereldwijd bekend gemaakt. Wetenschappers hebben hiervoor de “Event Horizon Telescope” (EHT) gebruikt, een virtuele radiotelescoop zo groot als de Aarde. Hiermee werd een foto gemaakt van het zwarte gat in het sterrenstelsel M87, de waarnemingshorizon rond het zwarte gat en de schaduw van die horizon.

Als het zwarte gat omringd is door een helder gebied, zoals een schijf van gloeiend gas, wordt er verwacht dat het zwarte gat een donker gebied zal creëren dat op een schaduw lijkt. Dit is voorspeld door Einstein’s algemene relativiteitstheorie maar nog nooit is waargenomen. De schaduw, veroorzaakt door de ombuiging door de zwaartekracht en het gevangen houden van licht door de waarnemingshorizon, heeft een heleboel gegevens onthuld over deze fascinerende objecten en liet wetenschappers toe de enorme massa te berekenen van het zwarte gat in M87.

Het zwarte gat in M87 is een enorm monster. Dat blijkt uit de berekende gegevens. Zo is de diameter van de fotonengordel zo’n 100 miljard kilometer en heeft het zwarte gat een massa van 6,5 miljard keer de massa van de zon. Een foto nemen van zo’n gigantisch monster komt overeen met een foto nemen van een mosterdzaadje in Washington DC terwijl je in Brussel staat. De waarnemingshorizon is kleiner dan de schaduw ervan. De horizon is zo’n 2,5 kleiner en heeft volgens de wetenschappers een diameter van net geen 40 miljard kilometer.

Het zwarte gat zelf is niet te zien op de foto, de schaduw waar al het licht in verdwijnt wel. Het feit dat er een foto is genomen van een gebied waarvan er weinig bekend is, dat is een echte doorbraak. Het zwarte gat kreeg de bijnaam “de poort van de hel” of “point of no return”. 

Het zwarte gat voldoet aan de voorspelling van de algemene relativiteitstheorie van Albert Einstein, zelfs verrassend goed. Er is echter nog meer onderzoek nodig om een aantal subtiele alternatieven voor de relativiteitstheorie uit te sluiten.

Een zwart gat is direct niet waarneembaar. We kunnen het bestaan van een zwart gat enkel afleiden uit de invloed van de zwaartekracht dat het uitoefent op objecten in de omgeving. Deze foto is dan ook het eerste echte bewijs dat een zwart gat effectief bestaat. Om deze foto te kunnen maken hebben wetenschappers acht radiotelescopen verspreid over de hele Aarde met elkaar gecombineerd, telescopen in Arizona en Hawaii in de VS, Spanje en Frankrijk in Europa, Chili en Mexico in Zuid-Amerika en op de Zuidpool. Er werd gebruik gemaakt van de “very-long-baseline-interferometry” techniek. De telescopen worden gesynchroniseerd met elkaar dankzij atoomklokken, dan wordt er gebruik gemaakt van de rotatie van de Aarde om zo een virtuele telescoop te creëren zo groot als de Aarde, met een middellijn van zo’n 10.000 kilometer. Hoe groter de middellijn, hoe meer details er kunnen gezien worden.

Meer info over zwarte kan je vinden in de categorie over Zwarte gaten.