Menu

Waarneming van mogelijke geboorte van planeet

28/05/2020 - Exoplaneet, Telescoop
Waarneming van mogelijke geboorte van planeet

Waarnemingen met de Very Large Telescope hebben geleid tot de eerste duidelijke aanwijzingen van de vorming van een planeet. Er zijn tot nu toe al duizenden exoplaneten ontdekt, maar er is echter weinig bekend over hun ontstaan. Om meer te weten te komen over de oorsprong van planeten heeft een team van wetenschappers de nabijgelegen jonge ster AB Aurigae bestudeerd. Rond de ster hangt een dichte schijf van gas en stof waarin mogelijk een planeet geboren wordt.

De ster AB Aurigae ligt op 520 lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Voerman. De geboorte van planeten gebeuren in jonge stersystemen. Daarom werd de ESO’s Very Large Telescope (VTL) op de ster gericht in de hoop het moment van een planeetvorming vast te leggen. Het is reeds bekend dat planeten worden gevormd door de samenklontering van koud gas en stof in protoplanetaire schijven rondom jonge sterren. Eerdere waarnemingen van het AB Aurigae-systeem suggereerden dat rondom de ster planeten kunnen gevormd worden. Op de beelden hebben wetenschappers de aanwezigheid ontdekt van twee spiraalarmen van gas in de nabijheid van de ster en die zich in het hart van de schijf bevinden. Daarom werd in 2019 en het begin van 2020 scherpere beelden gemaakt van het stersysteem.

De nieuwe beelden van AB Aurigae laten een prachtige spiraal van stof en gas rond de ster zien. In dit soort spiralen worden planeten gevormd die het gas in de schijf verstoren, vergelijkbaar met een golf van een boot die het oppervlakte van een meer verstoort. Omdat de planeet om de centrale ster draait, neemt de golf de vorm van een spiraalarm aan. Spiraalstructuren laten ook een opvallende “knik” zien. Deze knik zou het directe bewijs kunnen zijn van de geboorte van een planeet. Op de plaats van de knik bevind zich meestal de planeet-in-wording. Dankzij de spiraalarmen kan de planeet gevoed worden met stof en gas van de schijf rond de ster.

De nieuwe waarnemingen leveren belangrijke informatie voor wetenschappers om een beter inzicht te krijgen over hoe planeten het levenslicht zien. Het geeft ook meer informatie over hoe onze planeet is ontstaan. Binnenkort kan er meer onderzoek gedaan worden naar de vorming van planeten. ESO bouwt namelijke de Extreme Large Telescope (ELT) die een primaire spiegel krijgt met een diameter van 39 meter. Hiermee wordt de ELT de grootste optische/nabij-infraroodtelescoop op de Aarde. Met deze telescoop kan men veel preciezer gaan zoen hoe de dynamiek van het gas bijdraagt aan de vorming van een planeet. De nieuwe ETL-telescoop moet in 2024 in bedrijf gaan.

Links: foto van de ster AB Aurigae. Rechts: uitvergroting van de plaats (witte cirkel) waar mogelijk de planeet wordt gevormd. Foto door ESO/VLT.