Menu

Ganymedes (Jupiter)

25/04/2018 - Jupiter, Maan

Ganymedes is de grootste maan van ons zonnestelsel. Hij is ook de grootste maan van Jupiter. Hij is groter dan de planeet Mercurius maar bevat half zoveel massa als die planeet. Ganymedes is twee maal zo groot als Pluto. Galileo Galilei ontdekte de maan in Januari 1610. Het was Simon Marius, die ook de ontdekking claimde, die de maan Ganymedes noemde, naar de mythische koning Tros, stichter van Troje. Ganymedes wordt ook wel Jupiter III genoemd, naar de derde satelliet van Jupiter. Recentelijk is er bewijs gevonden met de Hubble-telescoop dat de atmosfeer van Ganymedes, net als op Europa een ijle zuurstofatmosfeer is. Dit is echter geen bewijs voor leven, maar men denkt dat het zuurstofgehalte op het oppervlak van Ganymedes wordt aangemaakt doordat waterijs zich door botsing met geladen deeltjes van Jupiter splitst in waterstof en zuurstof.

Ganymedes, maan van Jupiter (door NASA)

Er is vastgesteld dat Ganymedes een eigen magnetisch veld heeft binnenin dat van Jupiter. Dat magnetische veld wordt waarschijnlijk op dezelfde manier opgewekt als dat van onze Aarde, waarbij elektrisch geleidend materiaal in het inwendige van de maan ronddraait. Men denkt dat dit materiaal water kan zijn met een hoge zoutgraad of afkomstig is van de metalen kern van de maan. Ganymedes bestaat voornamelijk uit stenen en ijs, waarbij een ijskorst over de stroperige mantel van mogelijk water beweegt. Aanwijzingen van de Galileo ruimtesonde tonen aan dat Ganymedes opgebouwd is uit een drie-lagen-structuur: een kleine gesmolten ijzer/zwavelkern omgeven door een rotsachtige mantel met een ijskorst omheen.

Het oppervlak van de maan is een ruwweg gelijke mengeling van twee soorten terrein: zeer oude, zwaar bekraterde gebieden en wat jongere, maar nog steeds oude, lichte gebieden. Hun oorsprong is duidelijk een tektonische oorsprong: de korst is, net als op Aarde, verdeelt in tektonische platen die in staat zijn zich afzonderlijk van elkaar te bewegen. In dit opzicht kan Ganymedes beter met de Aarde worden vergeleken dan met planeten als Mars of Venus. Gelijkaardige ribbels en groeven komen overeen met enkele andere manen van Jupiter. Beide terreinen zijn overvloedig bedekt met kraters. De dichtheid van de kraters suggereert dat de leeftijd van de maan zo’n 3,5 miljard jaar is, ongeveer hetzelfde als onze maan.

Kraters overlappen de groeven en groeven doorsnijden de kraters, wat aangeeft dat de groeven ook vrij oud zijn. In tegenstelling tot de situatie op onze maan en op Mercurius zijn de kraters vrij vlak en missen ze ringvormige bergen en verzakkingen in het centrum. De oorzaak hiervan is waarschijnlijk de relatief zwakke ijskorst. Deze kan in de loop van de geologische tijd bewegen en daarmee reliëf uitvlakken.

De grootste zichtbare kenmerken op Ganymedes zijn een donkere vlakte, genaamd Gallileo-regio, en een reeks ribbels die overblijfsels zijn van een zeer oude inslagkrater die door de voortdurende geologische activiteit aan het gezicht onttrokken is. Ganymedes kent veel inslagkraters. Aan het aantal kraters per vierkante kilometer is bepaald dat Ganymedes zo’n 3 tot 3,5 miljard oud is, vergelijkbaar met onze maan. Veel van die kraters hebben een naam gekregen: Adad, Agreus, Agrotes, Aleyin, Anat, Nabu, Namtar, Nergal, …

Nieuwe gegevens over Jupiter’s maan Ganymedes, komende van een 20 jaar oude missie, schijnt een nieuw licht over de maan. Uit de gegevens blijkt dat de maan erg op onze planeet lijkt: poollicht schijnt over de poolkappen van de maan, de maan is omringd door een sterk magnetisch veld en ze bezit mogelijk over oceanen.

De Galileo ruimtesonde heeft het Jupiter systeem bestudeerd tussen 1995 en 2003. Nog steeds zijn wetenschappers bezig om de verzamelde date te analyseren. Door de nieuw ontdekte data wordt Ganymedes bezien als een unieke natuurlijke satelliet in ons hele zonnestelsel. Het is de enige maan die over een magnetisch veld beschikt en zo word beschermd tegen kosmetische straling. Het magnetisch veld zorgt ook voor, net als op Aarde, poollicht. Volgens wetenschappers zijn er ook mogelijk oceanen aanwezig op de maan dankzij het magnetisch veld.