Menu

Nova’s en Supernova’s

07/05/2018 - Sterren

Het begrip Nova komt uit het Latijn en betekent ‘nieuw’. Vroeger dacht men dat een nova een plaats was waar nieuwe sterren werden gevormd, maar daar is later bewijs van aangetoond dat dit niet zo is. Een nova kan alleen ontstaan bij een dubbelster. De twee sterren moeten zeer dicht tegen elkaar draaien. Als één van de twee sterren een witte dwerg is, kan hij vanwege zijn grote gravitatie materie van de andere ster naar zich toe trekken. Daardoor zetten zich helium en waterstof op de witte dwerg af. Vanwege de toenemende massa stijgt de druk en daardoor stijgt de temperatuur. Door die temperatuurstijging vormen er zich kernreacties. Bij de daaropvolgende explosie worden de buitenlagen van de ster het heelal ingeschoten. Die explosie is een nova.

Door dit proces wordt niet de gehele dubbelster verwoest. De afgescheiden materie vormt slechts een deel van de totale massa. Het systeem blijft in stand en dus kan het proces zich herhalen. Hierdoor kunnen astronomen meerdere nova’s op dezelfde dubbelster waarnemen. Na het hoogtepunt van de explosie zwakt de helderheid in de daaropvolgende maanden langzaam weer af.

Een supernova is ongeveer hetzelfde als een nova, alleen wordt de nadruk hier gelegd op het woord ‘super’. Bij een sterrenexplosie wordt de helderheid zo groot dat ze een heel sterrenstelsel kan overstralen. Binnen een paar weken komt er net zoveel energie vrij als de zon in vele miljoenen jaren uitstoot. Er zijn twee soorten supernova’s.

Een eerste soort, van type 1, ontstaat in een dubbelstersysteem doordat de witte dwerg materie opneemt van zijn buurman, net zoals een gewone nova. De hoeveelheid die daarbij opgenomen wordt is beslissend voor het verdere verloop van de ster. Als er teveel materie op de witte dwerg komt, wordt niet alleen de buitenste lagen weggeblazen maar explodeert de hele ster. Een tweede soort, type 2, waren vroeger massarijke sterren waarvan de kern ineenstort, daardoor worden hun buitenlagen in het heelal geblazen.

Uit het stof van de explosie ontstaan nieuwe sterren. Die nieuwe sterren zullen dan een groter gehalte hebben van interstellair medium. Supernova’s komen niet dagelijks voor. De laatste waargenomen supernova’s vonden plaats in 2006, 1993, 1987, 1986 en 1983.