Menu

Chandra X-Ray Observatory

13/05/2018 - Ruimtevaart, Telescoop

Great Observatories
De Chandra X-Ray Observatory is een ruimtetelescoop die sinds 1999 in een baan om de Aarde vliegt. Chandra is gevoelig voor X-Ray bronnen die 100 keer zwakker zijn en niet door andere telescopen konden gezien worden. Aangezien de atmosfeer van onze planeet de overgrote meerderheid van X-stralen absorbeert, zijn ze niet zichtbaar voor telescopen aan de oppervlakte. Daarom zijn ruimtetelescopen dus nodig om deze observaties te maken. Chandra vliegt in 64 uur rond onze planeet.

Chandra Observatory is de derde in NASA’s Great Observatories, die bestaat uit vier sondes/telescopen. Daarbij behoren ook de Hubble Space Telescope, de Spitzer Space Telescope en de Compton Gamma Ray Telescope, die reeds eindigde in 2000. De overige drie gaan nog steeds door.

 

Geschiedenis en lancering
Het idee van de Chandra Observatory was in 1976 reeds voorgesteld aan NASA. Toen heette de sonde nog AXAF. Voorbereidend werk begon het volgende jaar in het Marshall Space Flight Center en het Smithsonian Astrophysical Observatory. Terwijl Chandra in opbouw was, lanceerde NASA in 1978 reeds een X-ray telescoop genaamd Einstein. Het Chandra-project loopt door de jaren 1980 en 1990. In 1992, om kosten te reduceren, werd het ruimtetuig opnieuw ontworpen. Vier van de twaalf geplande spiegels werden verwijderd, net als twee van de zes instrumenten. De geplande baan rond de planeet werd alsook veranderd naar een elliptische baan. Zo kon de telescoop ook de maan bereiken wanneer deze op haar verste punt staat.

AXAF werd herdoopt naar Chandra in 1998 en gelanceerd in 1999 door de space shuttle Columbia (STS-93). Omdat de telescoop zo zwaar was, toen één van de zwaarste die ooit gelanceerd is, was een Inertial Upper Stage Booster raketsysteem nodig om de telescoop in zijn juiste baan te krijgen.

 

Met 10 jaar verlengd
Wanneer Chandra werd gelanceerd, kreeg ze een verwachtte levensduur van 5 jaar. Op 4 september 2001 besliste NASA om de levensduur te verlengen naar 10 jaar, gebaseerd op de Observatory’s ongelooflijke resultaten. Fysisch gezien kan Chandra nog langer mee. Een studie aan het Chandra X-Ray Center heeft aangetoond dat de Observatory met gemak 15 jaar aankan.

In 2008 bevestigde NASA een samenwerkingsproject tussen ESA, NASA en JAXA om een volgende grote X-Ray missie te voorbereiden, genaamd International X-Ray Observatory. Echter werd deze missie al snel terug stopgezet. De verwachtte lanceerdatum zou in 2020 plaatsvinden.

 

Ontdekkingen
In de afgelopen 13 jaar heeft de Chandra X-ray Observatory heel wat resultaten opgeleverd. Hieronder een kort overzicht van de belangrijkste ontdekkingen.

 

Principe
Een X-ray telescoop werkt volgens een heel ander principe als een optische telescoop. Zo gaan de X-stralen door hun hoge energie dwars door de spiegel heen. Een zware spiegel van lood zou de haaks invallende stralen absorberen en niet weerkaatsen. Daarom moeten de stralen onder een zeer kleine hoek de parabolische en hyperbolische spiegels raken, waarna ze in het brandpunt samenkomen.