Menu

Jupiter

De exploratie van het Jupiter-systeem kunnen we onderverdelen in twee categorieën: flyby missie’s en orbiter missie’s. In de jaren 1970 waren het voornamelijk sondes die een flyby (scheervlucht) uitvoerde op de planeet Jupiter. Pas eind jaren 1980 werd de eerste orbiter missie gelanceerd. 

Het tijdperk van Jupiter begon in 1972 toen NASA zijn eerste Pioneer vlucht (Pioneer 10) lanceerde. Pioneer 10 en Pioneer 11 werden gelanceerd om scheervluchten van andere planeten uit te voeren. Pioneer 10 was de eerste sonde in close-up beelden maakten van de planeet Jupiter. Een jaar later passeerde Pioneer 11 langs de planeet en hij maakte als eerste foto’s van de bekende Grote Rode Vlek van Jupiter. 

Later in 1977 lanceerde NASA de twee befaamde Voyager sondes. Beide sondes hebben ondertussen het zonnestelsel verlaten maar ook zij deden hun bijdrage bij het observeren van Jupiter. Voyager 1 vloog in 1979 op een dichtere afstand als zijn voorganger Pioneer 10 en kon dus betere foto’s maken. Voyager 1 bleef de planeet fotograferen tijdens maart en april 1979. Enkele dagen later passeerde ook Voyager 2 langs Jupiter. Ook hij maakte uitgebreid foto’s van de planeet en maakte als eerste foto’s van de ringen van Jupiter.

Eind jaren 1980 werd de eerste orbiter missie gelanceerd. De ruimtesonde Galileo werd in 1989 door NASA gelanceerd. Hij bereikte in 1995 de planeet en bleef daar hangen. Galileo observeerde uitgebreid de planeet en de manen tussen 1995 en 2003. Door jarenlange blootstelling aan de straling van de planeet werden de instrumenten van de sonde beschadigd. Uiteindelijk kon de sonde geen gegevens meer opslaan. NASA besloot daarom om een einde te maken aan de succesvolle missie van Galileo. In oktober 2003 maakte Galileo een duikvlucht in de atmosfeer van Jupiter. Daar werd hij door de enorme druk verpletterd. Hier meer info over Galileo.

In 1990 werd de sonde Ulysses gelanceerd, een samenwerking tussen NASA en ESA. Ulysses maakte in 1992 gebruik van de zwaartekracht van de planeet om in een baan rond de zon te geraken. Tijdens zijn passage langs de planeet werden uitgebreid foto’s gemaakt van voornamelijk de noordpool van Jupiter.

In 1997 werd Cassini-Huygens gelanceerd door NASA. Het doel van Cassini was het Saturnus-systeem. In 2000 passeerde de sonde ook Jupiter. Tijdens die passage werden er zo’n 26.000 foto’s gemaakt van hoge kwaliteit van zowel de planeet als de manen. 

In 2006 lanceerde NASA de sonde New Horizons, de eerste sonde die uitgebreid de planeet Pluto zal observeren. Om Pluto te bereiken passeerde de sonde ook langs Jupiter. Hij gebruikte de zwaartekracht van Jupiter om in een goede baan naar Pluto te geraken. Tijdens zijn passage langs Jupiter observeerde New Horizons voornamelijk de manen van Jupiter.

In 2011 werd door NASA de opvolger van Galileo gelanceerd. Juno bereikte in 2016 de planeet Jupiter en zal daar verblijven om het werk van Galileo voort te zetten. De huidige missie van Juno is gepland tot 2021 maar zal daarna zeker verlengd worden. Juno zal naar antwoorden zoeken op vragen die Galileo niet kon beantwoorden. In 2017 kon Juno zeer gedetailleerde foto’s maken van de Grote Rode Vlek van Jupiter. Hier meer info over Juno.

Op dit moment (2018) is er dus één actieve sonde bezig met het observeren van Jupiter. Zowel NASA als ESA hebben nog een missie gepland in de toekomst. Het doel van beide geplande missie’s is niet Jupiter maar wel de manen van Jupiter. ESA heeft de Jupiter Icy Moons Explorer (JUICE) gepland voor lancering in 2022. Als de vlucht gaat zoals gepland kan JUICE in 2030 beginnen aan zijn opdracht om de manen Ganymedes, Callisto en Europa te observeren. NASA heeft tussen 2023 en 2025 de Europa Clipper gepland voor lancering. Hij zal voornamelijk de maan Europa observeren.

Toelichting voor de kolom status:
Actief: de sonde is bereikbaar en bezig met een missie/opdracht.
Inactief: de sonde is bereikbaar maar momenteel niet met een opdracht bezig.
Verloren: de sonde is onbereikbaar, de opdracht is afgelopen/mislukt.

Flyby missies naar Jupiter
LandOpdrachtLancering1ste FlybyUitkomstToelichtingStatus
NASAPioneer 10maart 1972december 1973Succesleverde als eerste close-up foto's van Jupiter en zijn manen.Verloren (2003)
NASAPioneer 11april 1973december 1974Succesleverde als eerste foto's van de grote rode vlek.Verloren (1995)
NASAVoyager 1september 1977maart 1979Succesmaakte foto's op dichtere afstand. Bleef één maand de planeet fotograferen.Actief
NASAVoyager 2augustus 1977juli 1979Succesmaakte als eerste foto's van de ringen van Jupiter.Actief
NASA/ESAUlyssesoktober 1990februari 1992Succesgebruikte Jupiter om in een baan rond de zon te geraken. De sonde maakte daarbij foto's van de polen van de planeet.Verloren (2009)
NASA/ESACassinioktober 1997december 2000Succesop weg naar Saturnus maakte de sonde zo'n 26.000 high-res foto's van Jupiter en manen.Verloren (2017)
NASANew Horizonsjanuari 2006februari 2007Succesop weg naar Pluto maakte de sonde vooral foto's van de manen van Jupiter.Actief
Orbiter missies naar Jupiter
NASAGalileooktober 1989december 1995SuccesObserveren van planeet en manen tot 2003. Daarna maakte de sonde een duik in de planeet.Verloren (2003)
NASAJunoaugustus 2011juli 2016SuccesOpvolger van Galileo, observeren van planeet en manen.Actief


ESA wil in 2022 een missie lanceren waarbij de focus voornamelijk ligt op de drie grootste manen van Jupiter: Ganymedes, Callisto en Europa.

NASA wil ergens tussen 2023 en 2025 een flyby missie lanceren naar de maan Europa in het Jupitersysteem.